ترويج مکتب تشيع از طريق فعاليت هاى برون مرزى

از ديرباز حضرت آيت الله العظمى فاضل لنکرانى نسبت به دو موضوع در حيطه بين المللى حساسيت داشتند:

1. وضعيت جهان اسلام: ايشان در زمينه مسائلى که با سرنوشت مسلمانان جهان و احتمالا آسيب ها و مصيبت هايى که بر مسلمين وارد شده است، به شدت حساس و هوشيار بوده اند. اعلاميه هاى ايشان در مورد جنايات صهيونيست ها عليه مردم بى دفاع فلسطين، سخنرانى براى دفاع از مردم مسلمان بوسنى و هرزگوين، دخالت در مسئله کوزوو و اجازه براى استفاده از بخشى از سهم امام در اين زمينه را مى توان يادآور شد. معظم له در مورد زندگى مسلمانان در جمهورى هاى به جا مانده از شوروى سابق حساس بوده و نسبت به تضييقات حکومت هايى همچون عراق در منطقه خليج فارس نسبت به اکثريت يا اقليت شيعه در چنين کشورهايى نگرانى دارند. همچنين اهتمام ايشان به نظارت بر وضعيت درسى و نحوه زندگى طلاب خارجى مشغول به تحصيل در حوزه علميه قم در همين ارتباط است.

2 . وضعيت جهان تشيع: مراجع عظام، پاسداران و نگهبانان مجموعه تشيع اعم از علوم انسان ساز جعفرى، وضعيت شيعيان در نقاط مختلف جهان و همچنين دغدغه هميشگى براى حفظ جوامع شيعه در سراسر جهان و در نهايت تسهيل ارتباط افراد شيعه با مقتداى خود مى باشند. مسئله تقليد و مرجعيت در بطن خود يک ارتباط دو سويه و متعامل مابين مرجع و مقلد را نشان مى دهد. همان قدر که از يک فرد شيعه آگاه به اصول و احکام اسلامى انتظار مى رود که به دنبال تشخيص يک نفر از علماى وارد به مجموعه احکام اسلامى به عنوان اعلم باشد، به همان مقدار از علما و مدرسين که خود را در مظان به دوش کشيدن مسئوليت راهنمايى مردم مى بينند، انتظار مى رود که با استفاده از ابزارهاى متعدد، نوعى برنامه ريزى بنمايند که مسلمانان بتوانند به راحتى با آنان در ارتباط بوده و در مواقع مقتضى بدانان دسترسى داشته باشند.

براى تحقق چنين روشى و تلاش براى راحتى مردم در دسترسى به مرجع زمان و پاسخ به سؤالات و شبهات، يکى از کسانى که بلافاصله پس از اعلاميه جامعه مدرسين حوزه علميه و از زمانى که با چنين مسؤليتى را بر دوش خود احساس نمودند، به چنين موضوعى توجه کردند، حضرت ايشان بودند. براى سهولت در ارتباط مردم با مرجع تقليد ايشان چند راه را مشخص فرمودند:

- ارائه عقايد، نظرات و ديدگاه هاى خويش از طريق نوشتن کتب متعدد خصوصاً در اين مورد تقرير رساله توضيح المسائل. از اين کتاب تاکنون در 65 بار چاپ بيشتر از يک ميليون جلد در دسترس علاقه مندان قرار گرفته است.

- پاسخگويى به سؤالات و استفتائات شيعيان به صورت منظم، دقيق و سريع. دفتر معظم له تاکنون به 30700 استفتائات مردم پاسخ داده و بخشى از اين جواب ها به صورت کتاب در دو مجلد به نام جامع المسائل منتشر شده است.

- ايجاد دفاتر: دفاتر معظم له در شهرهاى مختلف وظيفه پاسخگويى به نيازها و سؤالات مردم را به نحو احسن انجام مى دهند.

- پخش دروس ايشان: از طريق صدا و سيماى جمهورى اسلامى ايران، دروس معظم له در رشته هاى مختلف بخصوص در سطح خارج در دو رشته فقه و اصول به صورت منظم پخش مى گردد. علاوه بر اقشار متعدد و بويژه طلاب شهرها و روستاهاى کشور که از اين طريق، دروس ايشان را پى گيرى مى نمايند، جوانان علاقه مند در کشورهاى ديگر که امواج راديويى مزبور بدانان مى رسد، همچون دوره هاى دانشگاهى از راه دور همراه با اين دروس، دانش خود را ارتقا مى بخشند.

- استفاده از شبکه جهانى الکترونيک: امروزه براى ارتباطات در سطح جهانى از وسايل و ابزارهاى پيشرفته و نوينى استفاده مى گردد که اولا امکان ارتباط را بسيار سهل و راحت ساخته است، و ثانياً امکان کنترل آنها را به وسيله حکومت هايى که با مردم خود نزديک نيستند کمتر کرده و در نهايت ارزانى و سادگى آن باعث شده است که تقريباً اين روش ها جهانشمول گردد.

استفاده از شبکه جهانى معروف به اينترنت که همگان مى توانند نظرات و ديدگاه هاى خود را براى ملاحظه ديگران به معرض نمايش گذارده و همچنين استفاده از پست الکترونيک و يا الکترونيک ميل که امر نامه رسانى را به سرعت نور انجام مى دهد، باعث گشته است که در صورتى که مکتب و يا فردى داراى مطلب و يا حرف تازه اى باشد، در فاصله اى نه چندان طولانى اکثريت قريب به اتفاق جوامع از آن آگاهى يابند. در اين ارتباط بخصوص، مکتب کامل و جامع اسلام که مدعى داشتن برنامه در همه شئون زندگى انسان است و علماى اسلام مى بايد از اين فرصت استفاده کرده و برنامه هاى زندگى ساز اسلام را به گوش همه جهانيان برسانند. از جمله موارد نو آورى و ابتکار حضرت آيت الله العظمى فاضل لنکرانى براى رساندن پيام مکتب اسلام و احکام حيات بخش شيعه و نظرات متنوع خود در شئون عقيدتى، اجتماعى و سياسى امت اسلامى، استفاده از روش هاى منطبق با زمانه بود. معظم له در شبکه جهانى موسوم به اينترنت داراى پايگاه اطلاع رسانى مخصوص به خود مى باشند. نشانى اين پايگاه عبارت است از:

http://www.lankarani.org

در اين پايگاه موارد زير براى استفاده عموم در اختيار قرار داده شده است.

- مقالاتى راجع به آيين اسلام، احکام اسلامى، اصول شيعه و مسئله تقليد.

- شرحى از زندگانى معظم له.

- فهرستى از کتب و تأليفات ايشان.

- تصويرى از ايشان.

- رساله معظم له به زبان انگليسى با تهيه فهرست دقيق و به صورت الکترونيک که فرد را قادر مى سازد در اسرع وقت به مسائل مورد نظر خود دست يابد.

- مجموعه اى از سؤالات و استفتائات قبلى که توسط همين مسير از ايشان شده و در بخشى به عنوان سؤالات احتمالى مقدر (F.A.Q) آورده شده است تا استفاده کنندگان جديد اگر توانستند باز خود را از طريق مراجعه به سؤالات و جواب هاى مزبور بر طرف ساخته و در غير اين صورت سؤال نمايند.

همچنين کليه مقلدين ايشان مى توانند با استفاده از پست الکترونيک مستقيماً با ايشان در تماس بوده و سؤالات و اسفتائات خود را با معظم له مطرح نمايند. نشانى پست الکترونيک ايشان عبارت است از:

FAZEL@LANKARANI.ORG

مطابق اطلاعاتى که بخش آمارى اينترنت تهيه کرده است، به صورت متوسط همه ماهه از سايت و پايگاه اطلاع رسانى جناب آيت الله فاضل لنکرانى حدود 10000 نفر بازديد نموده و از اين تعداد همه ماهه به صورت متوسط حدود 1500 نفر از رساله ايشان استفاده نموده اند.

همچنين تاکنون تعداد 525 نامه به عنوان سؤال يا استفتاء از طريق اينترنت به دفتر ايشان واصل شده است که پس از تقرير پاسخ توسط معظم له، براى افراد ارسال گرديده است. اکثر افرادى که داراى سؤال بوده اند از کشورهايى نظير عربستان سعودى، کانادا، انگلستان، ايالات متحده، مالزى، استراليا، آذربايجان، فرانسه و بحرين مى باشند.

بخش بين الملل دفتر معظم له در پى آن است که در وهله اول رساله ايشان به زبان هاى فارسى و عربى را نيز به اين مجموعه اضافه نموده و سپس به تدريج تأليفات گرانقدر ايشان و همچنين دروس ايشان به صورت صوتى و تصويرى به اين مجموعه اضافه شود.

ترويج مکتب تشيع از طريق تأسيس و اداره مدرسه علميه

توجه به علم و دانش يکى از مهمترين و اساسى ترين محورهاى بنيادين اسلام است. آگاهان به تاريخ، بويژه تاريخ اجتماعى و سياسى و فرهنگى اديان و اقوام و ملل گوناگون بخوبى مى دانند که در طول تاريخ بشر، هيچ مذهب و مکتب عقيدتى و مسلک اجتماعى و سياسى به اندازه اسلام، براى علم و دانش و تلاش در راه علم اندوزى، ارزش و اعتبار قائل نبوده است. به طورى که در نخستين جنگ اسلام با مشرکين قريش، وقتى که جنگ به زيان قريش و به نفع مسلمين تمام شد و گروهى از قريشيان اسير مسلمانان شدند، پيامبر گرامى اسلامى نه تنها اسيران را گرفتار رنج و آسيب و زندان غل و زنجير نساخت، بلکه مقرر فرمود که آزادى هر کدام در گرو آموختن سواد خواندن و نوشتن به ده نفر از افراد مهاجر و انصار و ياران و اصحاب رسول خدا و ايمان به اسلام است.

بدين سان از روزى که نخستين سنگ هاى بناى جامعه اسلامى نهاده مى شد، پيامبر ـپيامبرى که خدايش در کتاب خود به قلم و آنچه مى نويسد سوگند ياد کرده و ارزش و اعتبار علم و دانش و سواد را جاودانه ساخته است ـ توجه عميق خود را به علم و دانش آشکار ساخت و علناً بيان کرد که علم آموزى ده نفر از يارانش، بسيار ارزنده تر و سازنده تر از آن است که يک نفر از دشمنان غدار و قهار و خونخوار مسلمين کشته شود.

طبيعى است که در جريان تداوم دين و مذهبى که پيامبرش طلب علم را از گهواره تاگور توصيه مى کند و حتى آن را براى هر مرد و زن مسلمان واجب مى شمارد، روز به روز ارزش و اعتبار سواد و علم و دانش، بالاتر و والاتر خواهد شد. و از کسى که امکان سواد آموزى داشته و نياموخته است، ديگر هيچ عذر و بهانه اى پذيرفته نخواهد بود.

در پرتو چنين دين و مذهبى، بيهوده نيست که تأسيس مدارس واماکنى براى تحصيل علم و اندوختن دانش و به دست آوردن بصيرت علمى، به عنوان مهمترين زير بناى علوم و تمدن اسلامى شناخته شده است.

نگاهى به تاريخ قرون گذشته نشان مى دهد که تأسيس مدارس و دارالعلم ها و جامع ها و به اصطلاح امروز دبيرستان ها و دانشکده ها، هميشه يا مستقيماً توسط يک روحانى و عالم دين صورت گرفته، و يا دست کم يک عالم دينى در تأسيس آن نقش ارزنده و درجه اول داشته است و نهايت اينکه هزينه هاى آن را بر اساس ارزش و اعتبار روحانى و اجتماعى خود به دست آورده و خود، تنها ناظر و سامان دهنده کار بوده است. امروز نيز تأسيس مدارس مختلف، نه تنها از بزرگترين عبادات بوده و از مقوله خدمت به خلق شمرده مى شود، بلکه گامى است بزرگ و استوار و سازنده در جهت تقويت و تحکيم پايه هاى دين و اعتلاى شعاير مذهبى. اگر مدرسه نباشد، اگر محلى براى علم آموزى و دانش اندوزى نباشد، اگر گروهى به آموختن درس و گروهى به ياد گرفتن آن مشغول نباشند، اگر تداوم دين و مذهب بر اساس بينش و بصيرت علمى و بر مبناى دانايى و آگاهى استوار نگردد، براستى کار دين و دينداران به کجا خواهد کشيد؟ از اين روست که از ديرباز، سنت حسنه اى بين روحانيون و علما و افاضل جارى و سارى بوده، و آن اينکه همه تلاش و توان خود را به کار مى برده اند تا اگر خود شخصاً قادر به تأسيس مدرسه اى نبوده اند، بارى در تأسيس يک مدرسه، نقش فعالى داشته باشند.

آيت الله فاضل نيز اين سنت حسنه و بازمانده از پدران و پيشينيان خود را به بهترين وجهى ادامه داده، و در ميان سلسله اقدامات اجتماعى خود، به تأسيس مدرسه علميه نيز همت گماشته است.

در حال حاضر مدرسه علميه تأسيس شده توسط ايشان از مهترين مدارس حوزه علميه قم به شمار مى رود که در آن ده ها تن از طلاب و فضلاى قم مشغول تحصيل هستند و چنان که رسم مدارس اسلامى است، اين طلاب جويندگان علم و فضلاء نه تنها براى تحصيل علم هزينه و زحمتى را متحمل نمى شوند، بلکه از طريق بنيانگذار مدرسه، هزنه هاى تحصيل و مخارج زندگى خود را نيز دريافت مى دارند.

آرى اين نيز از سنت هاى خوب اسلام و بويژه از آيين هاى حوزه فرهنگى شيعه است که طالب علم، براى علم اندوزى نه تنها هزينه اى را متقبل نمى شود که هزينه هاى تحصيل و دفتر و کتاب و حتى هزينه هاى زندگى عادى خود را نيز از مدرسه اى که در آن مشغول علم اندوزى و سوادآموزى است دريافت مى دارد.

اکنون مدرسه علميه آيت الله فاضل در زمره فعالترين و پر جنب و جوش ترين مدارس علميه قم به شمار مى رود، اما در عين حال مجموعه فعاليت هاى اين مدرسه را بايد جزء کوچکى از فعاليت ها و اقدامات اجتماعى ايشان به شمار آورد و نه بيشتر.